Tiện ích dọn dẹp máy tính, thực sự có ích?

Hầu hết người dùng máy tính đều biết rằng để cải thiện tốc độ máy tính cũ, họ cần nâng cấp phần cứng như: RAM, card màn hình, CPU. Tuy nhiên, nhiều người không muốn nâng cấp phần cứng, họ chọn dùng tiện ích dọn dẹp máy tính với hy vọng các tiện ích này cũng sẽ cải thiện đáng kể tốc độ máy tính của họ.

Tuy nhiên, các tiện ích dọn dẹp máy tính này có thật sự cải thiện tốc độ máy tính không? Hay chỉ do cảm giác bạn nghĩ máy tính chạy nhanh hơn sau khi đã trả gần 800 ngàn đồng mua tiện ích và khoảng 1,5 giờ “chầu chực” bên nó. Nhóm thử nghiệm PCWorld Mỹ (NTN) đã tiến hành cài đặt tiện ích dọn dẹp máy tính trên một số máy tính nhằm timfra đâu là sự thật.

NTN dùng 5 máy tính có cấu hình cà thế hệ khác nhau để thực hiện cuộc kiểm tra này. Mỗi máy tính lần lượt thử nghiệm với 4 tiện ích dọn dẹp máy tính: Ashampoo WinOptinizer phiên bản 7, giá 40$ ( khoảng 800 ngàn đồng), Iolo System Mechanic phiên bản 10, giá 40$ ( khoảng 800 ngàn đồng), Piriform Ccleaner miễn phí, và 360Amigo System Speedup miễn phí.

Kết quả cho thấy, trong hầu hết trường hợp, các tiện ích dọn dẹp máy tính không cải thiện nhiều hiệu năng tổng thể, và trong một vài trường hợp thử nghiệm, các tiện ích này, sau khi don dẹp, làm chậm máy tính.

Quá trình thử nghiệm

NTN sử dụng WorldBench 6 để kiểm tra hiệu xuất máy tính trước và sau khi dọn dẹp máy tính bằng các tiện ích. WirldBench 6 sẽ chạy kịch bản dụng sẵn của các chương trình thông dụng nhu Mozilla Firefox, Microsoft Office, và Adobe Photoshop. NTN tắt kịch bản chống phân mảnh trên WorldBench 6 nhằm đảm bảo việc thực thi chức năng tối ưu hóa hệ thống của các tiện ích dọn dẹp máy tính.

NTN dùng 5 máy tính có cấu hình và “tuổi đời” khác nhau nhằm đảm bảo cuộc thử nghiệm giống thực tế nhất. 5 máy tính thử nghiệm bao gồm: máy tính xách tay (MTXT) Dell Latitude D520 laptop (1.66Ghz Core Duo T2300, 512Mb RAM, Windows XP Professional 32-bit), MTXT Dell Inspiron E1505 (1.6Ghz Core Duo T2050, 1Gb RAM, Windows Vista Home Premium 32-bit) MTXT Lenovo ThinkPad Edge (1.3Ghz Core 2 Due U7300, 4Gb RAM, Windows 7 Professional 32-bit), MTXT Toshiba Satelite M645-S4055 ( 2.4Ghz Core i5-M450, 4Gb RAM, Windows 7 Home Premium 64-bit) và máy tính bàn có cấu hình 2.4Ghz Athlon 64 4000+, 3Gb RAM, , Windows XP Professional 32-bit.

Trước tiên, NTN tạo anh đĩa của từng máy tính, sau đó chạy WorldBench 6. Kết quả từ WorldBench 6 sẽ dùng cho việc so sánh, đánh giá hiệu xuất máy tính trước và sau khi cài đặt tiện ích dọn dẹp máy tính.

Bước tiếp theo, NTN chạy ba lần một tiện ích dọn dẹp máy tính, với các thiết lập tiêu chuẩn, trên một máy tính, nhằm đảm bảo tiện ích máy mính không bỏ sót gì trong qua trình thực hiện. NTN không gỡ bỏ bất kỳ ứng dụng nào, dù tiện ích dọn dẹp máy tính yêu cầu. ( Việc gỡ bỏ các ứng dụng mà bạn không sử dụng sẽ giúp cải thiện hiệu xuất máy tính, tuy nhiên NTN vẫn giữ nguyên các ứng dụng này vì muốn đánh giá khả năng dọn dẹp, tối ưu hóa hệ thống các ứng dụng dọn dẹp máy tính tham gia thử nghiệm). Sau khi các tiện ích dọn dẹp máy tính chạy xong, NTN chạy ứng dụng WorldBench 6 để kiểm tra hiệu suất máy tính. Sau đó, NTN khôi phục lại tình trạng ban đầu của máy tính và bắt đầu quá trình với quá trình dọn dẹp máy tính khác.

Lưu ý: Quá trình thử nghiệm này diễn ra trong nhiều tuần. Tất cả phiên bản tham gia thử nghiệm này đều phiên bản đã cập nhật tại thời điểm viết bài. Với các phiên bản mới hơn, kết quả có thể khác.

 

TÁC ĐỘNG HIỆU XUẤT HỆ THỐNG

Hệ thống máy tình

Tiện ích dọn dẹp máy tính

Điểm WorldBench 6

Custom PCWorld

Hiệu xuất ban đầu

78

Labs desktop

Ccleaner

78

2.4Ghz Athlon 64

System Mechanic

78

3Gb RAM

System Speedup

67

Windows XP Pro

WinOptimizer

77

Dell Inspiron E1505

Hiệu xuất ban đầu

48

1.6Ghz Core Duo

Ccleaner

49

1Gb RAM

System Mechanic

48

Windows Vista Home

System Speedup

49

Premium

WinOptimizer

49

Dell Latitude D520

Hiệu xuất ban đầu

61

1.6Ghz Core 2 Duo

Ccleaner

60

1Gb RAM

System Mechanic

60

Windows XP Pro

System Speedup

50

 

WinOptimizer

59

Lenovo ThinkPad Edge

Hiệu xuất ban đầu

60

1.3Ghz Core 2 Duo

Ccleaner

60

4Gb RAM

System Mechanic

59

Windows 7 Pro

System Speedup

52

 

WinOptimizer

61

Toshiba Satellite

Hiệu xuất ban đầu

98

M645-S4055

Ccleaner

98

2.4Ghz Core i5-M540

System Mechanic

98

4Gb RAM

System Speedup

78

Windows 7 Home Pre

WinOptimizer

98

 

Ghi chú: WorldBench 6 là công cụ đánh giá hiệu suất máy tính chạy trên Windows của PCWorld. Điểm số càng cao càng tốt. “Hiệu suất ban đầu” là hiệu suất máy tính trước và sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính. Điểm WorldBench 6 màu đỏ cho biết hiệu suất suy giảm sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính.

 

 

Kết quả đánh giá hiệu năng của WorldBench 6

Các hệ thống máy tính khác nhau cho kết quả  WorldBench 6 khác nhau, điều này là hiển nhiên. Kết quả cho thấy các tiện ích dọn dẹp máy tính không cải thiện đáng kể hiệu suất máy tính, và trong một số trường hợp thử nghiệm, các tiện ích này, sau khi dọn dẹp làm chậm máy tính.

Nhận định về đánh giá tổng thể của WorldBench 6: không máy tính nào cải hiện hơn hiệu suất sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính. Chỉ 2 hệ thống tăng 1 điểm sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính (mỗi tiện ích Ccleaner, System Speedup, WinOptimizer 7 cũng tăng 1 điểm khi chạy trên  Lenovo ThinkPad Edge). Hầu hết các kết quả còn lại, hoặc là bằng hoặc thấp hơn so với kết quả của WorldBench 6 ghi nhận ban đầu khi máy tính thử nghiệm chưa cài đặt tiện ích dọn dẹp máy tính.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra từng tiện ích dọn dẹp máy tính lại cho nhiều thông tin thú vị.

360Amigo System Speedup dường như  gặp trục trặc với Microsoft Office. Ngoại trừ Dell E1505, sau khi chạy 360Amigo SystemS peedup, hiệu suất thực thi Office trên các máy tính thử nghiệm còn lại đều khá chậm. Điều này ảnh hưởng đến điểm đánh giá của WorldBench 6 đối với các hệ thồng chạy 360Amigo System Speedup. Chỉ kết quả thử nghiệm Office là có chút khác biệt, các kết quả khá của 360Amigo System Speedup cũng tương tự với các tiện ích dọn dẹp máy tính khác.

Một số máy tính thử nghiệm hoạt động chậm sau khí sử dụng các tiện ích dọn dẹp máy tính. Kết quả WorldBench 6 cho thấy Toshiba M645-S4055 có hiệu xuất hoạt động bình thường, có lẽ nhờ sức mạnh phần cứng “nổi trội” hơn so với các dòng máy khác. Dell E1505, có cấu hình thấp nhất, gặp một số vấn đề về hiệu suất khị chạy một số tiện ích dọn dẹp máy tính, cả tốt lẫn không tốt. Hiệu suất biên tập ảnh nhanh hơn 10%, quá trình ghi hình ảnh và đĩa DVD nhanh hơn khoảng 20%, hiệu suất biên tập phim trên VideoWave chậm hơn 5% so với trước khi chạy các tiện ích dọn dẹp máy tính. Mặc dù, nhìn chung không có khác biệt nhiều giữa trước và sau khi chạy tiện ích dọn dẹp hệ thống nhưng với máy tính “cũ” thì hiệu suất sẽ gặp một số vấn đề.

Các hệ thống máy tính khác nhau có hiệu suất cải thiện khác nhau. Dell E1505 có cải thiện tốc độ đáng kể, chẳng hạn tốc độ ghi đĩa DVD nhanh hơn. Ngược lại, máy tính tính lắp ráp để bàn có lại hoạt động chậm hơn ban đầu. Dell 520 có hiệu suất hoạt động chậm hơn một chút với so ban đầu. Điều này cho thấy, tiện ích dọn dẹp máy tính không giúp ích được nhiều cho hiệu suất máy tính của bạn, mà đôi khi còn chậm lại.

NTN chạy mỗi tiện ích 3 lần trước khi dùng WorldBench 6 đánh giá và nhận thấy, sau mỗi lần chạy tiện ích phát hiện ra “rác” cần dọn dẹp. Tuy không rõ nguyên nhân nhưng có thể trong lần chạy đầu, tiện ích không dọn dẹp loại “rác” đó, hoặc trong quá trình dọn dẹp đã tạo ra “rác”, giống như “ sửa chỗ này làm hư chỗ kia”.

NTN tiến hành thử nghiệm khác, gỡ ứng dụng theo yêu cầu của tiện ích dọn dẹp máy tính. WinOptimizer7, chạy trên Lenovo ThinkPad Edge, đã yêu cầu gỡ bỏ 49 ứng dụng trong quá trình tối ưu hóa máy tính. Kết quả kiểm tra của WorldBench 6 cho thấy hiệu suất máy tính cải thiện đáng kể, hơn 5% so với hiệu suất WorldBench 6 ghi nhận ban đầu. Tuy nhiên, máy tính của bạn không mới hơn sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính, chẳng qua hiệu suất hoạt động của đĩa cứng và các tác vụ sử lý đa nhiệm chạy “nhẹ nhàng” hơn so với trước mà thôi. NTN nhận thấy, bên cạnh việc dọn dẹp “rác” hệ thống, việc gỡ bỏ các ứng dụng không dùng tới sẽ giúp cải thiện đáng kể hiệu suất hoạt động của máy tính.

 

Thời gian khởi động máy tính

Khó biết được chính xác khi nào tất cả các tiến trình xử lý nền và các dịch vụ được tải trong bộ nhớ, ngay cả khi bạn có chiếc máy tính Windows khởi động rất nhanh, nó cũng phải tải các dịch vụ của hệ thống. Để kiểm tra thời gian khởi động của máy tính, NTN thiết lập máy tính đã mở một tài liệu văn bản Notepad khi khởi động và ngừng tính giờ khi văn bản này hiển thị trên màn hình.

Một số tiện ích dọn dẹp máy tính rút ngắn được một chút thời gian khởi động nhưng không quá vài giây. Dell D520 và Toshiba M645-S4055 dùng System Mechanic 10, không cải thiện tốc độ khởi động. Trong khi đó, Lenovo ThinkPad Edge có tốc độ khởi động nhanh hơn một chút. Ccleaner giúp máy tính khởi động nhanh hơn 10 giây, System Mechanic 10 (9 giây), WinOptimizer 7 (6 giây), và System Speedup là 4 giây.

Khi NTN gửi kết quả thời gian khởi động cho các nhà sản xuất tiện ích dọn dẹp máy tính, Iolo Labs (System Mechanic) đề nghị sử dụng công cụ Microsoft Windows Performance Toolkit. Đây là công cụ Iolo Labs thường dùng kiểm tra tốc độ khởi động máy tính cho sản phẩm dọn dẹp máy tính của hãng. Công cụ này không hoạt động trên máy tính chạy Windows XP, Vista. Kết quả kiểm tra bằng công cụ Microsoft Windows Performance Toolkit trên 2 máy tính chạy thử nghiệm Windows 7 cho thấy tốc độ cải thiện, Lenovo ThinkPad Edge khởi động nhanh hơn 14 giây, Toshiba M645-S4055 là 17 giây.

 

TÁC ĐỘNG HIỆU XUẤT HỆ THỐNG

Hệ thống máy tính

Tiện ích dọn dẹp máy tính

Thời gian KĐ trung bình (giây)

Phần trăm cải thiện

Custom PCWorld

Hiệu xuất ban đầu

59.62

1.97%

Labs desktop

Ccleaner

58.45

3.78%

2.4Ghz Athlon 64

System Mechanic

57.37

1.88%

3Gb RAM

System Speedup

58.50

4.86%

Windows XP Pro

WinOptimizer

56.72

 

Dell Inspiron E1505

Hiệu xuất ban đầu

70.50

1.83%

1.6Ghz Core Duo

Ccleaner

69.21

5.69%

1Gb RAM

System Mechanic

66.49

1.47%

Windows Vista Home

System Speedup

69.46

4.62%

Premium

WinOptimizer

67.24

 

Dell Latitude D520

Hiệu xuất ban đầu

73.87

2.87%

1.6Ghz Core 2 Duo

Ccleaner

71.75

-2.50%

1Gb RAM

System Mechanic

75.72

1.49%

Windows XP Pro

System Speedup

72.77

1.65%

 

WinOptimizer

72.65

 

Lenovo ThinkPad Edge

Hiệu xuất ban đầu

52.87

19.05%

1.3Ghz Core 2 Duo

Ccleaner

42.79

17.27%

4Gb RAM

System Mechanic

43.74

7.47

Windows 7 Pro

System Speedup

48.92

11.71

 

WinOptimizer

46.68

 

Toshiba Satellite

Hiệu xuất ban đầu

68.40

4.77

M645-S4055

Ccleaner

65.13

-0.52%

2.4Ghz Core i5-M540

System Mechanic

68.76

4.20%

4Gb RAM

System Speedup

65.52

6.93%

Windows 7 Home Pre

WinOptimizer

63.66

 

Ghi chú: NTN thiết lập máy tính đã mở một tài liệu văn bản Notepad khi khởi động, và ngừng tính giờ khi tài liệu văn bản này hiển thị trên màn hình. “Thời gian ban đầu” là thời gian máy tính khởi động, trước khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính. Phần trăm cải cải thiện mầu đỏ cho biết thời gian khởi động máy tính chậm hơn sau khi chạy tiện ích dọn dẹp máy tính.

 

CẢI THIỆN THỜI GIAN KHỞI ĐỘNG MÁY TÍNH

Tiện ích dọn máy tính

Phần trăm cải thiện trung bình

Ccleaner

6.09%

System Mechanic

4.59%

System Speedup

3.30%

WinOptimizer

5.95%

 

Tăng tốc kết nối mạng

Bên cạnh khả năng cải thiện hiệu suất tổng thể hệ thống máy tính, một số tiện ích dọn dẹp máy tính còn được giới thiệu là có khả năng tăng tốc kết nối mạng. Chẳng hạn System Mechanic 10 giới thiệu tiện ích có công cụ sửa chữa kết nối Internet và tăng tốc mạng (NetBooter and Internet Connection Repair).

Để kiểm tra tính xác thực và khả sửa chữa kết nối và tăng tốc mạng của System Mechanic 10, NTN ghi nhận và so sánh thông số Windows Registry trước và sau khi chạy System Mechanic 10 trên Lenovo ThinkPad Edge. Kết quả, NTN nhận thấy System Mechanic 10 chỉ thay đổi thông số thiết lập Maximum Transmission Unit (MTU), và đây là cách thức tinh chỉnh khá “lỗi thời”.

MTU giúp tối ưu hóa kết nối mạng và thông số này chỉ cần thay đổi phù hợp theo kiểu kết nối Internet mà bạn sửa dụng: PpoE, Dial-up,… System Mechanic 10 chỉ đơn giản hỏi bạn dùng kiểu kết nối Internet gì, và sau đó tự động thay đổi thông số MTU tương ứng trong Windows Registry (1492 cho PpoE, 576 cho Dial-up). Tuy nhiên, bạn không cần đến System Mechanic 10 mà vẫn có thể thực hiện thay đổi thông số MTU này bằng tiện ích miễn phí Dr.TCP (http://www.dslreports.com/drtcp).

Lời khuyên

Tiện ích dọn dẹp máy tính đã tạo lòng tin cho người dùng Windows rằng họ có thể “hồi sinh” chiếc máy tính cũ kỹ và chậm chập của mình. Tuy nhiên thực tế thì khác: bạn cảm thấy máy tính chạy nhanh hơn sau khi sử dụng tiện ích dọn dẹp máy tính nhưng qua các thử nghiệm trên, hiệu suất tổng thể của máy tính không thay đổi nhiều. Thay vì đầu tư mua tiện ích dọn dẹp máy tính và mất thời gian ngồi gỡ bỏ các ứng dụng không dùng đến, bạn hãy dành ngân sách để nâng cấp phần cứng cho chiếc máy tính của mình. Nâng cấp phần cứng là một giải pháp hiệu quả và đáng giá để cải thiện hiệu suất máy tính.

 

Lê Quốc Việt – Trích PC WORLD VIETNAM Tháng 8-2011